Historia ya matukio muhimu katika eneo tunalojua leo kama Kenya:
Takriban mwaka 3.3 milioni KK. Ushahidi wa baadhi ya zana za mwanadamu za awali zaidi umepatikana nchini Kenya, ukionyesha kuwa ilikuwa ni chimbuko la ubinadamu ambalo kizazi kilihamia nje kueneza ulimwengu.
600 Waarabu wanza kuhamia maeneo ya pwani, na katika karne zilizopita kuendeleza vituo vya biashara vilivyowezesha mawasiliano na ulimwengu wa Kiarabu, Uajemi na India.
1895 Kuundwa kwa Protectorate ya Mashariki mwa Afrika ya Uingereza.
1920 Protectorate ya Mashariki mwa Afrika inakuwa koloni la taji nchini Kenya, ikisimamiwa na gavana wa Kibongereza.
Mau Mau
1944 Umoja wa Waafrika wa Kenya (KAU) ulianzishwa ili kupigania uhuru wa Waafrika. Mteule wa kwanza wa Kiafrika katika Baraza la Sheria.
1947 Jomo Kenyatta anakuwa kiongozi wa KAU.
1952-53 Kundi la siri la wapiganaji wa Kikuyu lilijulikana kama Mau Mau lilianza kampeni ya vurugu dhidi ya wakoloni weupe. Hali ya dharura ilitangazwa, Jomo Kenyatta alifungwa, na KAU ilipigwa marufuku.
1956 Uasi wa Mau Mau ulikoma.
1960 Hali ya dharura inamalizika. Uingereza ilitangaza mipango ya kuandaa Kenya kwa utawala wa wingi wa Waafrika. Umoja wa Kitaifa wa Waafrika wa Kenya (Kanu) ulianzishwa na Tom Mboya na Oginga Odinga.
Wakenya kwanza
rais:
Jomo Kenyatta
Rais wa Kwanza wa Kenya: Jomo Kenyatta
Uhuru
1961 Jomo Kenyatta aliachiliwa kutoka kwa kifungo cha nyumbani cha miaka miwili na kuchukua uongozi wa Kanu.
1963 Kenya ilipata uhuru wake, huku Kenyatta akiwa Waziri Mkuu.
1964 Jamhuri ya Kenya ilianzishwa. Jomo Kenyatta alikua Rais na Oginga Odinga Makamu wa Rais.
1966 Bwana Odinga aliondoka Kanu baada ya kutofautiana kiitikadi na kuanzisha Umoja wa Watu wa Kenya (KPU). Mnamo mwaka wa 1969, mauaji ya Waziri Mkuu Tom Mboya yalichochea machafuko ya kikabila. KPU ilipigwa marufuku na Odinga alikamatwa. Kanu ilikuwa chama pekee kilichoshiriki katika uchaguzi.
1974 Jomo Kenyatta alichaguliwa tena.
Enzi za me
1978 Kenyatta alifariki akiwa madarakani na akafuatwa na Makamu wa Rais Daniel arap Moi.
1982, June Bunge la Kitaifa lilitangaza rasmi Kenya kuwa nchi ya chama kimoja.
1987 Vikundi vya upinzani vilikandamizwa. Jumuiya ya kimataifa ilikosoa kukamatwa kisiasa na ukiukaji wa haki za binadamu.
1991, August Jukwaa la Kuimarisha Demokrasia (Ford) lilianzishwa na viongozi sita wa upinzani, akiwemo Oginga Odinga. Chama kilikatazwa na wanachama wake walikamatwa. Watoa mikopo walisitisha msaada wote kwa Kenya katikati ya kukashifiwa vikali na kimataifa.
1991, December Mkutano maalum katika Kanu ulikubali kurejesha mfumo wa kisiasa wa vyama vingi.
1992 Takriban watu 2,000 waliuawa katika mgogoro wa kikabila magharibi mwa nchi. Uchaguzi wa vyama vingi ulifanyika.
1992, December Rais Moi alichaguliwa tena katika uchaguzi wa vyama vingi na Kanu ilishinda kwa wingi mkubwa.
1994 Oginga Odinga alifariki. Vikundi vya upinzani viliforma muungano, Umoja wa Kitaifa wa Kidemokrasia, lakini ulikumbwa na kutokuelewana.
1997, December Rais Moi alishinda muhula mwingine katika uchaguzi uliopewa maoni mabaya. Washindani wake wakuu walikuwa aliyekuwa Makamu wa Rais Mwai Kibaki na Raila Odinga, mwana wa Oginga Odinga.
Bomu la ubalozi
1998, August Wafanyakazi wa Al-Qaeda walilipua ubalozi wa Marekani mjini Nairobi. Katika shambulio hilo, watu 224 waliuawa na maelfu kujeruhiwa.
2002, July Takriban Wamaasai 200 na wanaume wa kabila la Samburu walikubali zaidi ya dola milioni 7 kama fidia kutoka kwa Wizara ya Ulinzi ya Uingereza. Wanaume hao walikuwa wameachwa nyuma au kujeruhiwa na milipuko kutoka kwa jeshi la Uingereza ambayo ilikuwa imeachwa kwenye ardhi yao kwa kipindi cha miaka 50 iliyopita.
2002, November Shambulio la Al-Qaeda kwenye hoteli inayomilikiwa na Waisraeli karibu na Mombasa lilisababisha vifo vya Wakenya 10 na kujeruhi Waisraeli watatu. Wakati huo huo, shambulio la roketi lililoshindikana lilifanywa dhidi ya ndege ya Waisraeli.
Ushindi wa Kibaki
December 2002 Uchaguzi. Mwai Kibaki alishinda kwa wingi mkubwa, akimaliza utawala wa miaka 24 wa Daniel arap Moi na miaka minne ya Kanu katika madaraka.
October 2004 Mwanakolojia wa Kenya Wangari Maathai alishinda Tuzo ya Amani ya Nobel.
2005, Novemba-Desemba Wapiga kura walikataa katiba mpya iliyopendekezwa katika kile kilichotazamwa kama maandamano dhidi ya Rais Kibaki.
Desemba 2007 Uchaguzi wa rais ulio na utata ulisababisha ghasia ambapo zaidi ya watu 1,500 walikufa. Serikali na upinzani walifikia makubaliano ya kugawana madaraka mwezi Februari, na kamati ilifikia makubaliano mwezi Aprili. Katiba mpya ilipitishwa.
2010, July Kenya ilijiunga na majirani zake kuunda Soko la Pamoja la Afrika Mashariki, lililokusudia kuunganisha uchumi wa eneo hilo.
2010, August Katiba mpya ilitayarishwa ili kupunguza nguvu za rais na kuhamasisha madaraka kwa maeneo. Ilikubaliwa kupitia kura ya maoni.
2011, Agosti-Septemba Wajihadi wa al-Shabab wa Somalia walifanya operesheni dhidi ya maeneo ya likizo ya pwani ya Kenya na kambi ya wakimbizi, wakilenga pia wageni.
Wanajeshi nchini Somalia
2011, October Vikosi vya Kenya vilingia Somalia kushambulia waasi wanaoshutumiwa kwa kuwa nyuma ya nyara kadhaa za wageni kwenye ardhi ya Kenya. Kenya ilikabiliwa na majibu kadhaa.
January 2012 Mahakama ya Kimataifa ya Jinai iliamua kwamba Wakenya kadhaa mashuhuri walipaswa kushtakiwa kutokana na ghasia za baada ya uchaguzi wa 2007.
2012, March Oil was discovered. President Kibaki hailed it as a “major breakthrough”.
May 2012 Zaidi ya watu 30 walijeruhiwa katika shambulio kwenye kituo cha ununuzi mjini Nairobi na al-Shabab.
2012, Agosti-Septemba Zaidi ya watu 100 waliuawa katika mapigano ya kijamii kuhusu ardhi na rasilimali zinazohusiana na maeneo ya pwani. Watu watano walikufa katika ghasia zilizopangwa na waandamanaji Waislamu mjini Mombasa kufuatia risasi ya mhubiri Aboud Rogo Mohammed, ambaye alishtakiwa na UN kwa kuajiri na kufadhili wapiganaji wa al-Shabab wa Kiislamu nchini Somalia.
Ushindi wa uchaguzi wa Uhuru Kenyatta
2013, March Uhuru Kenyatta, mwana wa rais wa kwanza wa Kenya, alishinda uchaguzi wa rais kwa zaidi ya 50% ya kura. Changamoto kwa matokeo iliyotolewa na mpinzani wake mkuu, Waziri Mkuu Raila Odinga, ilikataliwa na Mahakama Kuu.
June 2013 Serikali ya Uingereza ilieleza huzuni ya dhati kuhusu mateso ya maelfu ya Wakenya wakati wa kukandamizwa kwa uasi wa Mau Mau katika miaka ya 1950 na iliahidi £20 milioni kama fidia.
September 2013 Naibu Rais William Ruto alikataa mashtaka katika Mahakama ya Kimataifa ya Jinai kuhusu makosa dhidi ya ubinadamu kufuatia ghasia za uchaguzi wa 2007. Al-Shabab iliongeza mashambulizi yake dhidi ya nchi.
September 2013 Wapiganaji wa al-Shabab wa Somalia walishambulia kituo cha ununuzi cha Westgate katika Westlands, Nairobi, wakaua zaidi ya watu 60 na kudai kwamba jeshi la Kenya liondoke Somalia.
2014, June Watu 48 walikufa baada ya wapiganaji wa al-Shabab kushambulia hoteli na kituo cha polisi huko Mpeketoni, karibu na mji wa likizo wa Lamu.
December 2014 Waendesha mashtaka katika Mahakama ya Kimataifa ya Jinai waliondoa mashtaka dhidi ya Rais Kenyatta kwa ghasia za uchaguzi wa 2007, wakirejelea ukosefu wa ushahidi wa kutosha.
2015, April Al-Shabab ilifanya mauaji katika Chuo Kikuu cha Garissa katika kaskazini-magharibi mwa Kenya, ikiuwa watu 148.
February 2017 Serikali ilitangaza ukame unaoathiri sehemu kubwa ya nchi kuwa janga la kitaifa.
May 2017 Njia mpya ya reli ya mabilioni ya dola inayounganisha Mombasa na mji mkuu Nairobi ilifunguliwa. Hii ilikuwa mradi mkubwa zaidi wa miundombinu nchini tangu uhuru.
2017, Agosti-Oktoba Rais Kenyatta alitangazwa mshindi wa uchaguzi wa rais mwezi Agosti na akachaguliwa tena mwezi Oktoba.
2020, January Wajihadi wa al-Shabab wa Somalia walishambulia kambi ya kijeshi ya Camp Simba karibu na Lamu, wakaua Wamarekani watatu.
2022, August Naibu Rais William Ruto alishinda uchaguzi wa rais kwa wingi mdogo, akimshinda mpinzani wake mkuu Raila Odinga.
Chanzo: BBC
